دکتر عمادی، معاون وزیر ‌ در امور رفاه نیز دو مشخصه اصلی‌ برای “رشد فراگیر” برشمرد: ۱. هماهنگی‌ خوب و منسجمی میان سه بخش مهم هر کشور از دید اجتماعی‌، اقتصادی و زیست محیطی‌ ایجاد می‌کند؛ ۲. اگر بر اساس مشارکت مردمی برنامه‌ریزی نشود، رشد ناقص خواهد بود. ایشان وزارت کار و رفاه را بهترین محمل برای اجرای این پروژه برشمرد.

آقای مورالی، جانشین نماینده مقیم برنامه توسعه سازمان ملل در ایران نیز ضمن تشکر از وزارت رفاه و دفتر امور اقتصادی و تخصصی بین‌الملل وزارت امور خارجه، به خصوص آقای حسینی، قائم مقام وزیر، به برنامه ۵ساله توسعه کشور و چارچوب همکاری ایران و برنامه توسعه سازمان ملل اشاره کرد که طی‌ آن ۱ میلیون دلار به برنامه‌های فقرزدایی در سال‌های ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۶ اختصاص داده شده است. وی این سند پروژه را اولین و مهمترین سند پروژه در این زمینه خواند و اظهار امیدواری کرد که با کمک وزارتخانه‌های مذکور و مشارکت مردمی این پروژه آغاز همکاری‌های بیشتر دولت جمهوری اسلامی ایران و برنامه توسعه سازمان ملل در زمینه رشد فراگیر و فقرزدایی خواهد بود.

دکتر فرزین مدیر گروه فقرزدایی و توسعه برنامه عمران سازمان ملل متحد نیز اين سند را فرصت مغتنمي براي ايران دانست و افزود: سند پروژه آموزش رشد اقتصادی فراگیر یک فرصت مغتنم برای کشور است. این سند به گونه‌ای تهیه و تنظیم شده که فرصت تمدید در آن دیده شده و می‌توان موارد مربوط به توسعه منابع انساني را نیز به این سند متصل کرد. براساس سند پروژه آموزشی رشد اقتصادی فراگیر پیش‌بینی شد که 6 کارگاه آموزشی در سطح استان‌ها برگزار شود. این کارگاه‌های آموزشی با حضور مدیران و کارشناسان دستگاه‌های اجرایی سراسر کشور برگزار خواهد شد می‌توانند در جهت فقرزدایی و ایجاد اشتغال پایدار بسیار موثر باشند.

اولين كارگاه رشد فراگير و كاهش فقر

در راستای اجرایی کردن این سند، مؤسسه كار و تأمين اجتماعي با همكاري UNDP و معاونت رفاه وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي اولين كارگاه رشد فراگير و كاهش فقر را در روز چهارشنبه دوم اسفند ماه با مشاركت مديران و كارشناسان دستگاه‌هاي اجرايي و ستادي، نمایندگان کانون عالی کارفرمایی و مجمع عالی کارگری، و تنی چند از اساتید دانشگاهی برگزار كرد.

مدیران موسسه کار، هدف اصلي اين كارگاه را زمينه‌سازي و ظرفيت‌سازي براي اجراي برنامه مشترك دولت ايران و UNDP و همچنين نيل به درك علمي مشترك و تفاهم در مورد مفاهيم و ايده‌هاي اساسي و رويكردهاي نوين در مورد رشد فراگير و كاهش فقر، ظرفيت‌سازي و ظرفيت افزايي براي كمك به تعريف و طراحي و پيشبرد برنامه‌ها و پروژه‌هاي پايلوت مشترك و كمك به بستر‌سازي تدوين الگوي رشد فراگير و كاهش فقر تعریف کرده‌اند.

به گفته کتایون سپهری که به عنوان نماینده کانون عالی انجمن‌های صنفی کارفرمایی در این جلسه حضور داشت رشد فراگیر اساسا به معنای “رشد گسترده‌ همه جانبه ، رشد مشارکتی همه‌ی ذینفعان، و رشد به نفع فقرا”. این نوع رشد که نیازمند مشارکت فعال و متعهدانه‌ی همه ذینفعان کلیدی طرح از سطح دولت‌ها تا طراحان و مجریان است منجر به کاهش نرخ رشد سریع فقر در یک کشور و افزایش مشارکت مردم در روند توسعه پایدار کشور می‌شود.

با این تعریف، رشد فراگیر مستلزم تخصیص عادلانه منابع است به نحوی که منافع آن در تمامی بخش‌های جامعه بازتاب خواهد داشت. اما تخصیص منابع باید با در نظر گرفتن منافع کوتاه مدت و بلند مدت جامعه مانند در دسترس بودن کالاهای مصرفی، دسترسی مردم به بازار، تولید بهره‌ور، اشتغال مولد و بهبود استانداردهای زندگی صورت گیرد که رابطه مستقیمی بین شاخص‌های اقتصاد خرد و کلان خواهد داشت که می‌تواند از تغییرات ساختاری جامعه تا تولید ناخالص ملی و داخلی و در واقع ایجاد ارزش افزوده را در بر گیرد.

بنابراین دست‌یابی به و حفظ رشد فراگیر که دربردارنده دو مفهوم سرعت و الگوی پایداری است نیازمند یک تلاش و اهتمام همه‌جانبه و با مشارکت همه شرکای اجتماعی در فرآیند برنامه‌ریزی فراگیر و تعریف یک استراتژی توسعه اقتصادی با رویکرد ایجاد عدالت اقتصادی و اجتماعی از مرحله ایجاد زیرساخت‌ها تا طراحی و پیاده‌سازی برنامه‌های اجرایی است.

سيد حسن هفده تن، معاون آموزش موسسه كار و تامين اجتماعي

اشتغال پایدار از نشانه‌های رشد فراگیر است

«انسان سالم» محور توسعه است، به این معنا که حوزه سلامت باید بهبود یابد. بايد با آلودگی‌ها و بیماری‌ها مبارزه شود و در نهایت سیستم سلامت کشور بهبود ‌یابد.

جامعه توسعه‌یافته با تلاش‌های شرافت‌مندانه حاصل می‌شود. امحاي ناعدالتی‌ها و ظهور شایسته‌سالاری در هرم مدیریتی کشور زیرساخت‌و موتور محرک توسعه کشورها هستند.

«رشد» اگر عادلانه توزیع نشود نمی‌توان اسم آن را «رشد» گذاشت، اگر توسعه از روستاها شروع شود، شهرها خود به خود توسعه می‌یابند. در نگاه توسعه‌محور نگاه مسئولان متوجه بخش‌های توسعه نیافته است.

«اشتغال پایدار» یکی از نشانه‌های رشد فراگیر است بر همین اساس در جوامع توسعه‌یافته اشتغال‌ها پایدارتر و شکاف‌فقير و غني کمتر است. در الگوی «ایرانی- اسلامی پیشرفت»، نگاه به توسعه صرفاً نگاه مادی نیست. در اسلام به رشد قابلیت‌ها توجه بسیاری شده است. در اسلام تزکیه بر هر چیزی مقدم است.

فلسفه بعثت همه انبیاء در 3 مهم خلاصه می‌شود: انبیاء آمدند تا غل و زنجیر را از دست و پای انسان‌ها بردارند. انبیاء آمدند تا مردم را برای اقامه قسط برانگیزانند و انبیاء آمدند تا اخلاق را در جوامع به اوج کمال برسانند.

باید به انسان‌ها اندیشیدن آموخت. اگر انسان‌ها اندیشیدن را بیاموزند به دنبال آن، آن‌ها همه‌چیز خواهند ساخت. به همین دلیل است که در قرآن 750 آیه درباره تفکر و اندیشیدن آمده اما 250 آیه درباره منکرات آمده است.

رشد فراگیر با حفظ شان و کرامت انسانی حاصل می‌شود و آزادی انسان و کرامت انسانی در بحث‌های توسعه‌ای بسیار موثر است. انسان علاوه بر اینکه ابزار توسعه است، هدف توسعه نیز است.

دكتر حسين راغفر، عضو هيات علمي دانشگاه الزهرا

دستيابي به كار شايسته وسيله تحقق رشد فراگير در جامعه است

سرمایه های یک جامعه به شش دسته کلی تقسیم شده اند که عبارتند از سرمایه انسانی، سرمایه طبیعی، سرمایه‌های مالی، سرمایه اجتماعی و سرمایه های ملموس یا فیزیکی، و سرمایه فرهنگی. تلفیق و هم افزایی این شش نوع سرمایه کیفیت زندگی خانوارها و آحاد جامعه را تعیین می کنند که این کیفیت زندگی خود بر ترکیب سرمایه های ششگانه تأثیر متقابل می گذارد.

آسیب پذیری اجتماعی- اقتصادی به ظرفیت جامعه انسانی در معرض تاثیر یک رویداد (همچون شوک تورم، یا خطر طبیعی مثل زلزله) برای مقاومت، مدیریت، و ترمیم آثار آن اطلاق می شود. ناامنی اقتصادی را می توان به صورت اضطراب ناشی از قرار گرفتن در معرض رویداد های منفی و ناتوانی از ترمیم آثار آنها تعریف کرد.

در زمان وقوع شوک خانوار غیرفقیر می تواند مصرف خود را از نوسانات شدید مصون دارد و علت آن ثروت اولیه او یا دسترسی او به بازار اعتبارات است. درآمد او بعد از بروز شوک بدون تغییر می ماند. اما خانوارهای فقیر به طور قابل توجهی مصرف خود را کاهش می دهند و دارایی های مولد آنها تقلیل می يابد. یک خانوار در چنین وضعیتی می تواند کاملاً به زیر خط فقر سقوط کند.

بت رشد: سرمایه داری مصرفی

رشد اقتصادی سنگ محک سیاست های موفق است. کشور ها پیشرفت خودرا در مقایسه با دیگران بر اساس درآمد سرانه- که تنها می تواند در اثر رشد سریع تر حاصل شود- ارزیابی می کنند. لذاپاسخ همه مشکلات را در رشد اقتصادی بیشتر جستجو می کنند. پاسخ اینکه بیکاری زیاد است، منابع مالی مدارس و بیمارستان ها ناکافی است، حمایت از محیط زیست وجود ندارد، فقر شایع و با دوام است، توزیع درآمد نابرابر است و… اينست كه رشد همه مشكلات را بهبود خواهد بخشید. اما علیرغم چند دهه رشد اقتصادی پایدار، جوامع مربوطه خشنودتر از آنچه پیشتر بودند نیستند و رشد نه تنها نتوانست مردم را خشنود کند بلکه بسیاری از چیز هایی که آنها را خوشنود می کرد تخریب کرد. لذا رشد به رونق مصرف گرایی پوچ انجامید، محیط طبیعی را تخریب کرد ، انسجام اجتماعی را تضعیف کرده و منش و شخصیت انسانها را آسیب زده است. بنابراين مي توان نتيجه گرفت كه سعادتمندی مستلزم تمرکز توجه به مسائلی است که بر بهزیستی مردم عادی تاثیر گذارند.

تحول مفهوم فقر

پیش از 1970 فقر عمدتاً بر حسب فقر اقتصادی و به صورت کمبود درآمد یا تولید ناخالص ملی سرانه تعریف می شد. در دهه 1970مفهوم نیاز های اساسی متحول شد. نیاز های اساسی شامل دسترسی به بعضی کالا های مصرفی و کالا های جمعی (همچون آموزش و خدمات سلامت)، و عناصر گسترده تر بهزیستی شد.در دهه 1980 بخشی از رویکرد نیاز های اساسی معوق گذاشته شد و تفسیر های عام تری از بهزیستی فرصت ظهور و بروز پیدا کردند. توانایی مردم در انجام کارکرد های مختلف و رشد و توسعه توانایی های آنها ابعاد مهمی از فقر ارزیابی شدند. تفکر جدیدی هم درباره “استحقاق” نسبت به منابع و هم آسیب پذیری فقرا در مقابل تغییرات بوم شناختی، و محیط اقتصادی و سیاسی بروز کرد.

در دهه 1990 فقر و فرایند هایی که منتهی به فقر می شوند به صورت چند بعدی (اقتصادی، بوم شناختی، اجتماعی، فرهنگی، و سیاسی) و کاملاً وابسته به زمینه خاص مورد بحث درنظر گرفته شد. ارزیابی های فقرمتحوّل شدند و فراتر از توصیف اختصاصی فقر رفتند و به تحلیل فرایند هایی پرداختند که موجب شکل گیری سطوح مختلف فقر می شوند.

پشتوانه نظری رشد فراگیر

نظریه عدالت جان رالز (1971) می تواند مبنای نظری کافی برای توضیح یک چارچوب پیشنهادی برای رشد فراگیر در ایران فراهم آورد. طبق نظر رالز هدف اصلی عدالت اجتماعی همکاری اجتماعی است که نتیجه فوری و مستقیم آن انسجام اجتماعی است؛ همکاری و انسجام اجتماعی بنیان های اصلی یک جامعه عادلانه – یا به تعبیر رالز یک جامعه بسامان – و شکوفا را فراهم می آورند، که شرط لازم برای زندگی معنادار و رو به رشد و تعالی برای آحاد مردم در یک جامعه است.

دو اصل اساسی عدالت، قوام بخش جامعه بسامان رالزی هستند.

اصل نخست عدالت: آزادی های اساسی: آزادی ها، به مقدار منصفانه ای باید برای همه آحاد مردم تضمین شوند. اصل دوم عدالت: نابرابری های اجتماعی و اقتصادی باید به نحوی تنظیم شوند که هر دو ویژگی زیر را شامل شوند:
- (الف) بیشترین نفع را برای محرومترین افراد در بر داشته باشد و
- (ب) راه دستیابی به مناصب و موقعیت ها تحت شرایط برابری منصفانه فرصت ها باز باشد.

با استفاده از چارچوب نظری فوق اهداف عملیاتی یک رشد فراگیر را می توان “تحقق یک زندگی خوب برای همه آحاد جامعه” تعریف کرد.

عوامل تشکیل دهنده رشد فراگیر

تامین زندگی خوب برای همه به معنای “دسترسی کافی به کالا ها و خدمات اساسی برای هدایت یک زندگی خوب” است. تامین این سطح کافی از زندگی خوب به عهده خود افراد است که از طریق تلاش فردی تحقق می یابد و مسئولیت دولت ها، فراهم آوردن شرایط مناسب و فرصت ها برای مشارکت آحاد جامعه در این فرایند است.

دستیابی به یک کار شایسته برای کلیه افراد واجد شرایط کارکردن حداقل وسیله مورد نیاز برای تحقق این هدف است. تحقق این هدف مستلزم اصلاحات گسترده در حوزه های مختلف اصلاحات نهادی، حکمرانی، اصلاح فضای کسب و کار و نیز دگرگونی در سیاست‌های اقتصادی- اجتماعی جامعه است. رئوس این اصلاحات در بخش های بعدی بررسی می شوند. طبق تعریف سازمان بین المللی کار، کار شایسته وجود شغل در شرایط آزادی، انصاف (برابری حقوق)، برای تامین امنیت انسانی و حفظ شان و منزلت اوست.

اهداف رشد فراگیر

هدف اصلی رشد فراگیر را می توان فراهم آوردن شرایطی تعریف کرد که در آن حفظ عزت نفس برای همه آحاد جامعه امکانپذیر باشد. تامین عزت نفس می تواند ضابطه تعیین کننده خط فقر باشد که برای تامین آن باید کالا های اجتماعی اولیه و یا سبد های قابلیت های اساسی تضمین شده باشند.

هدف اصلی این فراگیری مردم هستند. مردم هم ابزار رشد هستند و هم هدف آن. به این ترتیب اصلی ترین هدف فراگیری، فراگیری حضور مردم و حداکثر کردن کمّی و کیفی حضور آنها در فرایند رشد است. و فراگیری در بر دارنده سه عنصر عدالت، برابری فرصت ها و حمایت از بازار و اشتغال است.

دو ضابطه می توان پیشنهاد کرد که حداقل شرط های یک رشد فراگیر را تامین کنند:

نخست، باید بیشترین تعداد جمعیت را دربر بگیرد و دوم، باید طیف گسترده ای از نیاز های مادی را فراهم آورد. محرکه های رشد فراگیر

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

اسکرول به بالا